DDY Nedir?

Dr. Oytun MANAV - O.M.O.K. / DDY Nedir?
Önceki Sayfa

Dudak Damak Yarığı (DDY) nedir?

Dudak damak yarığı, bebeğin doğuştan üst çenesinde ve/veya dudağında burna kadar uzanabilen yarık bulunmasıdır. Doğumsal bozukluklardan en sık görülenidir. Bu tür problemi olan hastalar doğduğu andan itibaren yetişkin olana kadar özel ilgi ve müdahaleye ihtiyaç duyarlar. Halk arasında kurt ağız veya tavşan dudak gibi yakıştırmalar yapılsa da bu tür ifadeler hastayı ve yakınlarını üzmektedir. Bu tür hastaların psikolojik açıdan da sorunları olabileceği düşünülerek hastalara normal insan şeklinde davranılması gerekir. Bu tür problemler tedavi edilebilir ve tamamen düzeltilebilir olduğundan hasta yakınlarının en yakın uzmanlarla temasa geçmesi şarttır.

 

Ne zaman oluşur ve nasıl anlaşılır?

Bu tür yarıklar, fetüsün, anne karnındayken çene kemiklerinin ve dudağın oluşmaya başladığı dönemden sonra, rutin ultrason incelemesi sırasında fark edilebilir. Çene ve yüz gelişimi hamileliğin yaklaşık 10. haftasında tamamlanır. Bu dönemde veya bundan sonraki dönemlerde tam olarak teşhis koymak mümkündür. Annenin hamileliğini takip eden Kadın-doğum uzmanı ve detaylı görüntüleme yapan röntgen uzmanının anneden alacağı anamnez (tıbbi hikaye) de problemi erken dönemde teşhis etmede önemlidir.

 

Dudak damak yarığına neden olan faktörler nelerdir?

İki ana neden vardır:

  • Çevresel faktörler %60-70 oranında buna neden olurken,

  • Genetik faktörler %30-40 oranında neden olur.

Ayrıca;

Annenin hamileliği sırasında ve özellikle de organların geliştiği ilk 3 ayda;

  • Kullandığı bazı ilaçlar (aspirin, steroid, 6-merkaptopurin sedatif ilaçlar vb.)

  • Maruz kaldığı röntgen ışınları,

  • Sigara içmesi,

  • Alkol alması,

  • Geçirdiği virütik hastalıklar (suçiçeği vb.)

dudak damak yarıklarının oluşmasında en önemli faktörlerdir. Ayrıca diğer önemli bir faktör de;

  • Akraba evliliği ve

  • Kromozomal bozukluklardır.

 

Dudak damak yarığı ile doğan bebeklerde dikkat edilmesi gereken konular nelerdir?

Bebeklerin anne ve babaları ilgili doktorlar tarafından bebek bakımı, bebek beslenmesi, gerek yeme içme fonksiyonları, gerekse estetik açıdan yapılacak ameliyatlar konusunda bilgilendirilir. Bu tür bebeklerin birden fazla uzman tarafından yetişkin olana kadar tedavileri, ameliyatları ve takibi devam eder.

 

Dudak damak yarıklı bebeklere hangi uzmanlar, hangi aşamalarda ne şekilde yardımcı olabilir?

  • Plastik cerrah, doğumdan yetişkinliğe kadarki dönemlerinde tüm ameliyatlarını yapacak uzmandır.

  • Ortodonti uzmanı, bebeğin doğumdan sonra düzgün beslenmesini sağlayacak plakların yapılmasını, doğumdan sonra yarıkla ikiye veya üçe ayrılmış çene segmentlerinin birbirine yaklaşmasını sağlayacak plakların yapılmasını, çenelerin genişlemesini, dişlerin düzelmesini sağlayacak ortodontik apareylerin yapılmasını, plastik cerrahla beraber gerek ortognatik cerrahi işlem ile gerekse de distraksiyon osteogenesis ile iskeletsel düzeltimlerin yapılmasını temin edecek uzmandır.

  • Çocuk hastalıkları uzmanı, bebeklik ve sonraki dönemlerinde bireyi takip edecek, beslenmesi konusunda, yarıklara bağlı bazı rahatsızlıklarda anne babayı uyaracak uzmandır.

  • Kulak burun boğaz uzmanı, yarığın neden olabileceği kulak (orta kulak iltihabı R11;otitis media) ve duyma problemlerinin giderilmesini sağlayacak uzmandır.

  • Psikolog, çocuğun ve anne babanın karşılaştıkları ve karşılaşacakları psikolojik problemlerle ilgilenecek, çocuğun sosyal yaşama adapte olmasını sağlayacak uzmandır.

  • Konuşma terapisti, çocuğun belli bir yaştan sonra düzgün konuşmasını, sesleri düzgün çıkarmasını öğretecek uzmandır.

 

Dudak damak yarıklı hastalara ortodontist nasıl yardımcı olabilir?

Bebek ilk doğduğunda damak yarığına bağlı kemik segmentleri birbirinde ayrı ve de normalden daha küçüktür (kollabedir). Bu segmentlerin birbirine yaklaştırılması için ilk haftalarda ortodontistin yapacağı ve uygulayacağı plaklarla hem hastanın alveol kemikleri düzgün yönlendirilmiş olur, hem de plastik cerrahın yapacağı ameliyatları kolaylaştırır. Bu süreyi geçirmiş olanlar için hastanın düzgün beslenmesini temin edecek beslenme plakları yapılabilir. 9-10 yaşlarından sonra ortodontik tedavisi başlayabilir. Dişlerinin düzeltilmesinin yanında üst çenesinin yanlara doğru genişletilmesi de gerekebilir. Üst çenenin profilden bakıldığında ön-arka yön yetersizliğine bağlı olarak ortognatik cerrahi veya distraksiyon osteogenesis işlemleri de uygun yaşlarda yapılabilir. Hastanın orta yüz kısmında üst çene gelişim geriliğine bağlı oluşan konkav görüntü (çöküklük) yine ortodontik tedavi ile beraber bu cerrahi işlemlerden birinin uygulanması ile giderilebilir.

 

Dudak damak yarığı ile doğan bebeğin ilk ameliyatları ne zaman yapılır?

Plastik cerrahlar, dudak yarığı ameliyatının 3-6 aylıkken yapılmasını, damak yarığı ameliyatının ise 9-12 aylıkken yapılmasını önermektedirler. Çene ve yüz deformitelerinin ortognatik cerrahi veya distraksiyon ile düzeltilmesi için kızların 14-15, erkeklerin 16-17 yaşlarına gelmiş olması istenir. Daha sonraki dudak ve burundaki estetik düzeltimler ise acil durumlar ve zorunluluklar haricinde yine bu yaşlardan sonra yapılabilir.

 

Dudak damak yarıkları, yapısal olarak ne şekilde tanımlanabilir?

  • Tek taraflı veya çift taraflı olarak yapılacak bir tanımlamaya ek olarak,

  • Tam veya tam olmayan şeklinde bir tanımlama da eşlik eder.

 

Ayrıca daha detaylı sınıflandırmak gerekirse;

  • İzole (sadece) tam dudak yarığı,

  • İzole (sadece) tam olmayan dudak yarığı,

  • İzole (sadece) tam damak yarığı,

  • İzole (sadece) tam olmayan damak yarığı,

  • İzole (sadece) küçük dil (uvula) yarığı,

  • Submüköz yarık,

  • Çift taraflı tam dudak damak yarığı,

  • Bir tarafı tam diğer tarafı tam olmayan dudak damak yarığı.

 

Bunlardan hangisi daha sık görülür?

  • Dudak ve damağın birlikte yarık olarak görülme oranı yarıklı hastalar arasında %50 civarındadır,

  • İzole (sadece) dudak yarığı %25 civarında görülürken,

  • İzole (sadece) damak yarığı da yine %25 civarında görülür.

Yukarı